Algemene volmacht

Ook een notaris wordt regelmatig geconfronteerd met de minder fraaie eigenschappen van de mens. In het bijzonder valt het op dat velen de verleiding niet kunnen weerstaan zich heimelijk te vergrijpen aan andermans eigendom en zich bedienen van leugen en bedrog om het blazoen schoon te houden. Vandaag wilde ik het in dit verband eens hebben over een verschijnsel dat aan de orde van de dag is, te weten het misbruik maken van een door een ouder aan een kind gegeven volmacht.

Vele ouderen hebben op hogere leeftijd geen zin meer in administratieve werkzaamheden, zoals het betalen van rekeningen. Vaak ontbreekt het hen ook aan de capaciteiten om hun zaken degelijk te behartigen. Het doornemen van post, afkomstig van banken, telecombedrijven en energieleveranciers is tegenwoordig geen lolletje. Het taalgebruik stamt van een andere planeet. Menige ouder ziet het ongemak aankomen en zoekt naar een oplossing. Een onbezorgde oude dag is heel wat waard.

Gelukkig hebben vele ouderen lieve kinderen. En vaak is een van deze kinderen op het eerste gezicht uitermate geschikt om de belangen van vader en/of moeder naar behoren te behartigen. Hij of zij heeft immers gestudeerd en staat in de familie bekend om zijn rijke financiele kennis. Ook de Amsterdamse effectenbeurs, Nederlands grootste gokpaleis, kent voor dit kind, naar het schijnt, geen geheimen. Kortom, deze zoon of dochter is geknipt voor de functie van 'algemeen gevolmachtigde'.

Wie een volmacht afgeeft, verleent aan een ander de bevoegdheid namens hem te handelen. Een volmacht kan worden verleend tot het verrichten van een bepaalde handeling, zoals het meewerken aan een koopovereenkomst of het uitbrengen van een stem. Daar is weinig mis mee, aangenomen dat de grenzen van de volmacht duidelijk vaststaan.
Niet zelden krijgt de ouder het advies om aan een van de kinderen een 'algemene volmacht' te geven. Dat betekent dat de gevolmachtigde (het kind) alle handelingen namens de ouder kan verrichten. De volmacht maakt uitdrukkelijk melding van het feit dat 'geen enkele handeling is uitgesloten'. Het geven van een algemene volmacht is niet altijd afkeurenswaardig. Er kunnen omstandigheden zijn waarin een algemene volmacht op zijn plaats is. Maar vaak houdt het verlenen van een dergelijke volmacht onaanvaardbare risico's in.

Helaas moet geconstateerd worden dat menige gevolmachtigde misbruik maakt van zijn machtspositie. Wat als zakgeld voor de ouders wordt geboekt, is in feite een opname van de rekening van de ouders ter verhoging van het eigen zakgeld. En de gevolmachtigde doet naar hartelust schenkingen aan zichzelf en bepaalde hem goed gezinde broers en zusters. Hij verkoopt desnoods het huis van de ouders aan zichzelf, uiteraard tegen een niet al te hoge prijs. En zodra er vragen komen, verwijst hij naar de volmacht, onder toevoeging van de mededeling dat hij alleen verantwoording schuldig is aan de volmachtgever. Onbevredigend is echter dat de volmachtgever er vaak niet toe komt die rekening en verantwoording te verlangen. Er is sprake van blind vertrouwen.

Het is juist dat de gevolmachtigde geen rekening en verantwoording schuldig is aan zijn broers en zusters, zo lang de volmachtgever nog leeft. Aan het bedenkelijke gedrag van een gevolmachtigde kan echter een eind worden gemaakt door aan de kantonrechter te verzoeken een bewindvoerder over het vermogen van de ouders aan te stellen. Daardoor eindigt dan de volmacht.

In ieder geval dient de gevolmachtigde met de billen bloot te gaan nadat de betrokken ouder het leven heeft gelaten. En dan krijgt hij te horen dat hij, door bepaalde handelingen te verrichten, misbruik heeft gemaakt van zijn volmacht. En ook dat hij als algemeen gevolmachtigde geen transacties met zichzelf mocht verrichten. Dat dergelijke handelingen zelfs ongeldig zijn! Uiteindelijk kan die rekening en verantwoording dan leiden tot een verplichting tot vergoeding van de schade die door de gevolmachtigde is aangericht.

Een verstandige gevolmachtigde van een of beide ouders, betracht grote openheid jegens zijn broers en zusters. Wie dat nalaat loopt een grote kans dat hij voor eeuwig de gram van de familie op zich laadt. En dergelijke schade is met geld niet goed te maken.



Prof. Mr. M.J.A van Mourik
07-01-2004

terug print